Árið 1870 var íbúatala á Íslandi um 70000 manns. Um það bil 75% landsmanna voru bændafólk og höfðu 10% lífsviðurværi sitt af fiskveiðum og fiskvinnslu og 15% voru iðnaðarmenn eða í þjónustu þess opinbera. Samanlagður íbúafjöldi Reykjavíkur og Akureyrar var þá um 3000 manns. Fátt var um aðra bæjarbyggð og langflestir íbúanna bjuggu í dreifbýli. Margir lifðu undir fátæktarmörkum við sárustu örbyrgð og höfðu afar litla möguleika á að sjá fram á betra líf sér og afkomendum sínum til handa. Efnahagsástand þjóðarinnar átti stóran þátt í ákvörðun fólks um að flytjast á brott enda ferðuðust fulltrúar skipafélaga um landið og hvöttu óspart til brottflutnings.

Er tímar liðu fram og brottflutningur jókst átti fólk fjölskyldu og vini vestanhafs sem sendu boð og bréf sem lýstu reynslu sinni í “nýja heiminum” með jákvæðum hætti. Skýrslur sýna að nánast jafnt hlutfall var með brottfluttum konum og körlum og voru um 80% þeirra undir 40 ára aldri. Nálægt 2/3 þessa fólks var búsett á norðan- og austanverðu landinu. Fullyrða má að það þurfti hugrekki og hreysti til að takast á við þá löngu og erfiðu leið sem þeim var búin. Flestir velktust ekki í vafa um að þeir mundu aldrei líta föðurland sitt aftur.