Árferðisannáll 1870‑1914 Birt með leyfi Byggðasafns Skagfirðinga. Mikill fjöldi Evrópubúa flutti vestur um haf á 19. öld til að nema land á víðáttum Norður-Ameríku og njóta tækifæra nýja heimsins. Íslendingar voru seinir til. Það var ekki fyrr en á síðasta fjórðungi aldarinnar að fólk tók sig upp og flutti búferlum á vit ævintýranna vestan hafs. Hver og einn hafði sína eigin ástæðu til að kúvenda lífi sínu, en margir nefndu illt árferði, sem allir skyldu og hafði áhrif á hina endanlegu ákvörðun þótt það væri ekki einhlýt skýring, því hennar var fremur að leita í efnahag, fjölskylduböndum, von um betri afkomu, ævintýraþrá og öðrum persónulegum ástæðum. 1870 Þokkalegur vetur, hafís um vorið. Fjöldi vesturfara 6. 1871 Mikill hafís en stóð ekki lengi, tíðarfar almennt sæmilegt. Fjöldi vesturfara 12. 1872 Yfirleitt gott ár, frosthörkur undir árslok. Fjöldi vesturfara 22. 1873 Miklar frosthörkur í byrjun árs, harður vetur og vorkuldar, töluverður hafís. Heyskapur lélegur, haustið slæmt. Fjöldi vesturfara 323. 1874 Afar kaldur vetur, frost fór yfir 20 stig og jafnvel yfir 30 stig fyrir norðan. Hafís var við landið, fór en kom aftur í júní og var að hrekjast við land lengi fram eftir. Veturinn var kallaður „Hreggviður stóri“ eða „Svellavetur hinn mikli“. Fjöldi vesturfara 391. 1875 Milt ár, einkum veturinn. Í ársbyrjun hófust eldsumbrot í Öskju og síðar á Mývatnsöræfum. Seint í mars hófs fádæma vikurgos í Öskju og náði öskufallið öllum byggðum austanlands og lagði fjölda jarða í eyði á Fljótsdal. Í júlí gerði ógurlegt rok og haglél í Biskupstungum og lamdi niður gróður. Þóttust menn aldrei hafa séð slík firn. Fjöldi vesturfara 59. 1876 Hafís fyrir Norðurlandi, fór snemma í maí og brá þá til betri veðráttu. Grasspretta var góð. Fiskafli góður nema við Faxaflóa og þar voru fram undan aflabrestsár svo Gullbringu‑ og Kjósarsýslu var veitt svokallað hallærislán hvað eftir annað. Fjöldi vesturfara 1190. 1877 Harðindi fram á vor og heyskapur lélegur. Annars staðar en við Faxaflóa fiskaðist sæmilega. Fjöldi vesturfara 59. 1878 Veður sæmilegt framan af en þá gerði hafþök af ís sem fór ekki fyrr en í júní. Heyskapur var víðast rýr. Í október gerði skaðræðis veður sem olli stórtjóni fyrir norðan. Aflabrögð víðast sæmileg. Fjöldi vesturfara 473. 1879 Miklar frosthörkur í ársbyrjun. Eyjafjörð lagði út undir Hrísey og gengið var á ís út í Málmey á Skagafirði. Annars meðalár til lands og sjávar. Fjöldi vesturfara 322. 1880 Blíðskaparveður um allt land og varð vetrar lítið vart. Hagar voru grónir um sumarmál. Sæmileg aflabrögð. Um haustið tók veður að harðna og undir árslok var komin grimmdartíð. Fjöldi vesturfara 94. 1881 Mestu hörmungar tímabilsins hefjast. Kuldarnir héldu áfram og í janúarbyrjun skall á blindhríð með ógurlegri veðurhæð og hörkufrosti er stóð dögum saman. Miklum snjó hlóð niður nyrðra. Hafís rak að landinu og bjarndýr gengu á land og ráfuðu langt fram í sveitir. Firði lagði um allt land og var t.d. hægt að fara á ís frá Reykjavík til Akraness, um Gilsfjörð allan og Breiðafjörð eins langt og eyjar náðu. Komst frostið upp í 37 stig norðanlands og var fannburður mikill. Frost fór víða ekki úr jörðu um sumarið. Syðra var rigningasamt haust og héldust hlýindi til áramóta. Fjöldi vesturfara 144. 1882 Umhleypinga tíð var mikinn hluta vetrar en fór batnandi þegar á leið. Í apríl snerist til norðanáttar með frostum og hríðum norðanlands en kuldasteytingi syðra. Mikið sandrok gerði á Rangárvöllum svo að ófært var milli bæja og eyðilögðust margar jarðir. Hafís rak norðanlands og fyllti alla firði og lá fyrir öllu Norðurlandi allt sumarið. Aflabrögð voru misjöfn og yfirleitt léleg framan af. Mislingafaraldur geisaði um sumarið og var það kallað „Mislingasumarið“, margir létust. Skepnuhöld urðu mjög slæm vestanlands og norðan. Landstjórnin lánaði allmikið fé í þær sýslur sem harðast urðu úti. Leitað var samskota, einkum í Danmörku, Noregi og Englandi og safnaðist stórfé. Mörg skip voru send til landsins með matvæli og fóður. Fjöldi vesturfara 347. 1883 Betra árferði, sæmilegur heyskapur og skepnuhöld. Aflabrögð sæmileg. Fjöldi vesturfara 1.215. 1884 Veturinn var í meðallagi. Aflabrögð voru rýr. Fjöldi vesturfara 121. 1885 Illviðrasamur vetur, stormar, frost og stórhríðar víða um land. Mikil snjóþyngsli ollu ægilegum snjóflóðum á Seyðisfirði þar sem 26 manns létu lífið og það voraði seint. Aflabrögð yfirleitt léleg. Fjöldi vesturfara 141. 1886 Harður vetur og óvenjuleg snjóþyngsli. Seint voraði, enda hafís við land. Sláttur byrjaði seint og var erfiður. Aflabrögð víðast rýr. Fjöldi vesturfara 504. 1887 Afleitur vetur, frosthörkur, stormar og hafís. Hey lítil og vond frá sumrinu á undan og varð fellir hér og þar, einkum nyrðra. Bjargleysi varð svo mikið að sumir fóru á vergang og sá á mönnum. Aflabrögð góð. Fjöldi vesturfara 1.947. 1888 Vetur enn harður og hafís lukti landið allt að Vestmannaeyjum og lá fram í júlílok. Spretta varð sein, en tíðarfar gerði gott er leið á sumarið og heyskapur varð góður. Aflabrögð voru með besta móti. Fjöldi vesturfara 1.109. 1889 Gott ár til lands og sjávar. Fjöldi vesturfara 702. 1890 Tíðarfar víðast í meðallagi. Óvenjulegt áhlaup með fannkyngi í júnímánuði í um vikutíma. Fjöldi vesturfara 217. 1891 Tíðarfar var sæmilegt og heyskapur þokkalegur. Aflabrögð nokkuð misjöfn. Fjöldi vesturfara 216. 1892 Frostavetur. Firði lagði, fannburður var mikill og vetrarríki. Hafís rak að landi og lá lengi. Sláttur hófst ekki fyrr en seint í júlí eða í ágúst, enda gerði stórhret í júlí. Fjöldi vesturfara 290. 1893 Mildur vetur nema á Austfjörðum þar sem gerði harðindakafla. Aflabrögð voru sæmileg. Fjöldi vesturfara 725. 1894 Fremur gott tíðarfar og heyskapur eftir því. Votviðri var þó til baga á Suðurlandi. Aflabrögð voru yfirleitt sæmileg. Fjöldi vesturfara 113. 1895 Afar mildur vetur, varla sást snjó fyrr en á þorra. Voraði vel og heyskapur varð góður. Afli sæmilegur nema við Faxaflóa. Fjöldi vesturfara 9. 1896 Fremur góður vetur en heyskapur varð víða erfiður vegna votviðra langt fram eftir sumri. Ægilegir jarðskjálftar hófust á Suðurlandi í ágúst, fjöldi bæja hrundi og manntjón varð. Afli brást við Faxaflóa en annars voru aflabrögð sæmileg. Fjöldi vesturfara 10. 1897 Tíðarfarið var misjafnt og erfitt. Heyskapur var í löku meðallagi sakir votviðra. Afli varð rýr við Faxaflóa og hagur manna þar bágborinn. Annars staðar var afli sæmilegur. Fjöldi vesturfara 55. 1898 Rosafenginn vetur sunnanlands og vestan og svo erfiður á Norðurlandi að lá við felli. Afli enn rýr við Faxaflóa, annars staðar sæmilegur. Fjöldi vesturfara 87. 1899 Fannkomur víða um land og hagleysur langt fram á vor. Grasvöxtur var víða ágætur en votviðri hömluðu góðri nýtingu. Afli brást enn í Faxaflóa. Annars staðar var hann misjafn. Fjöldi vesturfara 157. 1900 Meðalár að flestu leyti. Afli var nú góður í Faxaflóa sem annars staðar. Fjöldi vesturfara 725. 1901 Góðæri til lands og sjávar og aflabrögð einkum góð á þilskipum. Fjöldi vesturfara 258. 1902 Harður vetur og hafísar fram eftir vori fyrir öllu Norðurlandi og Austfjörðum. Góð sumartíð og heyskapur í meðallagi. Aflabrögð sæmileg. Fjöldi vesturfara 313. 1903 Meðalár til lands og sjávar. Fjöldi vesturfara 677. 1904 Góð tíð og hiti í meðallagi, en úrkoma yfir meðallagi. Fjöldi vesturfara 313. 1905 Óhagstæð tíð fyrstu tvo mánuði ársins. Annars góð utan síðsumars fyrir norðan. Hiti og úrkoma í meðallagi. Fjöldi vesturfara 282. 1906 Tíðin var óhagstæð framan af og í aprílbyrjun geisaði illviðri. Úrkoma nærri meðallagi og fremur kalt. Fjöldi vesturfara 57. 1907 Veður óhagstætt fram yfir mitt árið, sérstaklega um vestan‑ og norðanvert landið. Óvenju þurrt og kalt sumar. Fjöldi vesturfara 36. 1908 Tíð mjög hagstæð, fremur hlýtt og úrkoma yfir meðallagi. Fjöldi vesturfara 4. 1909 Hagstætt tíðarfar. Þurrkar stopulir norðaustanlands um sumarið. Úrkoma undir meðallagi, hiti í meðallagi. Fjöldi vesturfara 41. 1910 Erfið tíð, einkum framan af fyrir norðan. Betri um sumarið og hiti í meðallagi og úrkoman undir meðallagi. Fjöldi vesturfara 87. 1911 Tíðin umhleypingasöm en nokkuð hagstæð. Úrkoma og hiti í meðallagi. Fjöldi vesturfara 90. 1912 Veður lengst af hagstætt syðra en óhagstæðara norðaustanlands. Hiti í meðallagi, útkomulítið. Fjöldi vesturfara 84. 1913 Óhagstætt veður á suður‑ og vesturlandi, mikið óþurrkasumar. Úrkoma í meðallagi annars staðr á landinu, einnig hitinn. Fjöldi vesturfara 156. 1914 Veður óhagstætt lengst af, voraði seint. Fjöldi vesturfara 85. Heimildir: Magnús Jónsson: Saga Íslendinga IX. 2. Reykjavík 1957. Trausti Jónsson: Veður á Íslandi í 100 ár. Reykjavík 1993. |
Opnunartími setursins:
1. júní til 1. september
Frá kl: 11.00 - 18.00
1. júní til 1. september
Frá kl: 11.00 - 18.00
